Onzichtbaar van Eloy Moreno, vertaling Roy van Alkemade, Parade, 15+
Dat de hoofdpersoon in de Spaanse young adult bestseller Onzichtbaar geen naam heeft, hoort bij de kern van het boek. De jongen wordt zo enorm gepest dat hij zich inbeeldt onzichtbaar te kunnen worden. Hij spiegelt zich aan de superhelden uit de strips die hij graag leest. Die kunnen ook onder water blijven ademhalen en veranderen in wat ze maar willen. Schrijver Eloy Moreno maakt in de tweede helft pijnlijk duidelijk waarom deze jongen een imaginair schild nodig heeft. De pesterijen zijn gruwelijk, maar erger nog is de manier waarop hij in de steek wordt gelaten door zijn beste vrienden en nog een heel bataljon mensen dat liever wegkijkt.
Het zou het zoveelste boek over pesten kunnen zijn, maar dan was Onzichtbaar vast niet zo’n hit geworden in thuisland Spanje. En waren er niet zoveel vertalingen van gemaakt en geen serie voor Disney +. Dat heeft vooral met de bijzondere vertelstructuur te maken. Het boek wemelt van de perspectiefwisselingen en tijdsprongen wat het nodige van de lezer vraagt. Het verhaal van de hoofdpersoon wordt wisselend vanuit de eerste en derde persoon verteld. Dat levert een vervreemdend effect op. Het duurt een tijdje voor het verhaal zich ontsluit en duidelijk wordt wie welke rol speelt in het ziekenhuisdrama waarmee het boek opent.
Het maakt dat je als lezer gefascineerd raakt en deze puzzel wilt ontrafelen. Onzichtbaar zakt in het tweede deel wat in als de de pesterijen en alle bijbehorende emoties en motieven uitvoerig worden beschreven. Dan krijgt het sentiment soms de overhand. Ook omdat Moreno motieven van de belangrijkste dader inzichtelijk maakt. En van die van de lerares Spaans die zich op een bepaalde manier wel om hem bekommert. Dat is niet per se nodig.
Als lezer wil je nog wel iets meer weten over de passieve houding van de omstanders. Want daar zit de echte pijn in dit boek. Die pijn is deels voorstelbaar, maar het wegkijken wordt hier wel bijna tot kunst verheven. Daardoor wordt het gaandeweg onverdraaglijk en de gevolgen van het negeren worden overtuigend zichtbaar gemaakt. Het is extra schrijnend omdat de hoofdpersoon geen buitenstaander of eenzaame figuur is, hij heeft meerdere goede vrienden en er is een meisje verliefd op hem.
Wegkijken bij pesten omdat je bang bent zelf het slachtoffer te worden. Het is geen nieuw inzicht, maar Moreno drukt hier wel hard op de zekere plek.
