De lotus en de waringinboom van Robin Raven, Lemniscaat, 12+
Deze bespreking stond op zaterdag 28 februari 2026 in het Friesch Dagblad
Robin Raven (62) debuteerde pas twintig jaar geleden als kinderboekenschrijver na een carrière in het onderwijs. Zijn eerste twee boeken gingen over Indonesië, het land waar zijn ouders zijn geboren. Na ‘De vloek van Pak’ en ‘Strijd in het regenwoud’ begon hij aan een kinderboek over de Molukse trein- en schoolkaping. Zijn uitgever was echter bang dat dit de hem stempel ‘Indië-schrijver’ zou opleveren en spoorde de schrijver aan het over een andere boeg te gooien. Dus werden de kapers in ‘Gekaapt’ dierenactivisten en schreef Raven daarna een boek over een jongen met Asperger.
Zwarte bladzijden
Inmiddels is hij weer terug bij zijn roots en niet bevreesd om de auteur te zijn van wie de boeken over de Nederlandse relatie met Indonesië gaan. Daar ligt zijn hart en hij vindt dat er te weinig voor kinderen over deze geschiedenis wordt geschreven. Daar heeft Robin Raven een punt want het aantal Nederlandse kinderboeken over Indonesië is op de vingers van één hand te tellen. De gebrekkige aandacht heeft waarschijnlijk te maken met het ongemak over de politionele acties. Na de excuses van de Nederlandse regering en koning Willem-Alexander voor het Nederlandse geweld tijdens de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd, lijkt het tij te zijn gekeerd. Zwarte bladzijden uit onze geschiedenis (denk ook aan de slavernij) zijn niet langer taboe en krijgen ook in de jeugdliteratuur meer ruimte. Vorig jaar verscheen het voortreffelijke non-fictie boek ‘Het begon met peper’ (Gottmer, 10+) waarin de vele kanten van Indonesië en de relatie met Nederland, voor kinderen in kaart is gebracht en waarin geen huisje heilig is
Quist de communist
‘De lotus en de waringinboom’ speelt zich af in 1948, een paar jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog. De Japanse bezetter is weg en president Soekarno heeft de onafhankelijkheid uitgeroepen. Jaap arriveert per boot in het land waar zijn vader een leidinggevende functie bij de suikerfabriek heeft. Hij is blij weg te kunnen uit het benauwende Amsterdam en verheugt zich op een avontuurlijke tijd in het voor hem onbekende land. Jaap maakt vrienden, maar komt er al snel achter dat niet iedereen in het land gelijk is. De Nederlanders staan boven aan de maatschappelijk ladder, waar de oorspronkelijke bevolking onderaan bungelt.
Jaaps vader is van de ouwe stempel en verbiedt zijn zoon met Gus om te gaan, die een Nederlandse vader en Indonesische moeder heeft. Contact met Sita, het inlandse meisje op wie hij een oogje heeft, is al helemaal uit den boze. De passage waarin Sita aan Jaap de onderlinge verhoudingen uitlegt met behulp van een krekel die op haar hand zit, is glashelder én heel confronterend. “‘Wij zijn de krekel. Jullie zijn mijn hand. Wij kunnen zingen wat we willen, maar als jullie ons vastpakken, vallen we stil en worden we onderdanig. Zullen we het overleven?” Raven beschrijft het racisme van die tijd hard en onverbloemd en dat is voor kinderen van nu ongetwijfeld confronterend. De dokter die in het suikerbedrijf werkt, en met wie Jaap een band ontwikkelt, denkt heel anders dan zijn vader, die hem wegzet als ‘Quist de communist’. Jaap leert van Quist dat er ook een andere manier is om naar de verschillen tussen mensen te kijken.
Kappersboom
Tegenover het rauwe realisme staat de spiritualiteit van het land, waar de titel van het boek naar verwijst. Aan de waringinboom, die ook wel de kappersboom worden genoemd omdat mensen vaak onder de boom worden geknipt, worden magische en genezende krachten toegedicht. Robin Raven neemt dat letterlijk. De slechtziende Jaap kan ineens weer prima zien en heeft zijn bril niet meer nodig.
‘De lotus en de waringinboom’ is vooral een inzichtelijk verhaal over een land dat voor veel kinderen weinig bekend zal zijn. Indonesië komt tot leven in de geuren en kleuren, maar vooral ook in de standsverschillen en het onrecht. De verliefde Jaap wordt aan het eind hard geconfronteerd met zijn naïviteit als Sita hem toebijt: ‘Het is oorlog, Jaap. Wat heb je hier te zoeken?’. Achter dat zinnetje gaat een hele geschiedenis schuil en dat maakt het verhaal boeiend en interessant.
In de 157e aflevering van de Grote Vriendelijke Podcast komt Robin Raven uitgebreid aan het woord over dit boek.
