‘Lilli’ van Sara de Martino, vertaling: Henrieke Herber en Lies Lavrijsen, Blauw Gras, 12+
De elfjarige Lilli is een buitenbeentje in het gezin. Ze past er gewoon niet. Haar vader is overleden en haar moeder lijkt niet van haar te kunnen houden. Lilli kan er eigenlijk niet zijn, alleen als ze niks zegt en zichzelf heel klein maakt, is er plek voor haar. Ze vinden haar een ruziezoeker en herriemaker. Kortom een compleet verkeerde match.
Lilli breekt uit dat harnas als ze een meisje ziet dat een broek draagt. Dat ervaart ze als een schok van herkenning. Ze wordt zelf vaak een halve jongen genoemd. Als ze in de spiegel kijkt, ziet ze grove, hoekige trekken en als ze haar krullen afknipt, voelt ze dat ze is wie ze wil zijn. Als anderen haar toch al vaak een jongen noemen, waarom zou ze zich er dan niet naar gedragen. Lilli spijbelt van school en gaat op zoek naar Ida die bij een soort straatbende hoor, waar ze zich bij aansluit,
Lilli van de Italiaanse schrijfster Sara de Martino is gesitueerd in Genua in de jaren vijftig. Het is in alles een heel Italiaans jeugdboek dat de sfeer ademt van Ferrante en Pasolini. Het is altijd warm en stoffig, er is armoede en het leven speelt zich voor een groot deel op straat af. De Martino tekent die sfeer en het levensgevoel dat erbij hoort overtuigend in het filmische verhaal dat zich voor de ogen van de lezer afspeelt. Je ziet de schoffies rennen door de straten, achternagezeten door de carabinieri.
Lilli vindt haar plek bij ‘De straatratten’ die leven van klein bedrog en diefstal. Zelf heeft ze zich er in bekwaamd toeristen en gokverslaafden op te lichten via een balletje-balletje spel. Dat levert haar uiteindelijk een verblijf in een jeugdinternaat op. Het voelt in alles vanzelfsprekend dat Lilli zich bij haar nieuwe vrienden thuis voelt. Die behandelen haar als gelijke en veroordelen niet, zoals haar familie wel doet. Eindelijk voelt ze zich begrepen en valt ze samen met zichzelf. De jeugdige en verwarrende verliefdheid tussen Ida en Lilli is een fijne rode draad.
Lilli is gemodelleerd naar een oudtante van de auteur. Misschien is het daardoor een rond verhaal dat net iets te lang doorgaat, met een overbodige epiloog die vooral bedoeld lijkt om de biografie compleet te maken. Niet nodig, het verhaal is van zichzelf boeiend en sfeervol genoeg en heeft geen uitleg nodig. Schrijnend is hoe de familie van Lilli verklaringen zoekt voor haar zogenaamde afwijking. Komt het door de hersenvliesontsteking die ze als baby had of omdat er misschien iets van haar twee doodgeboren broertjes in haar is achtergebleven? Onzin natuurlijk, Lilli is gewoon Lilli die misschien de pech had in de jaren vijftig van de vorige eeuw te leven. Al kun je daar in deze tijd helaas weer vraagtekens bij zetten.
