‘De zee’ van Pablo Luebert, Querido, 3+
Deze bespreking stond op zaterdag 8 augustus 2026 in het Friesch Dagblad
Een kartonboek voor kinderen heeft als grootste voordeel dat het tegen een stootje kan. Het stevige materiaal raakt niet meteen van slag van de kleine knuistjes. Peuters zien een boek nou eenmaal meer als een gebruiksvoorwerp dan als iets anders. Daarom hebben veel kartonboeken die prettige combinatie van kijken, voelen en knutselen en ligt de focus minder op de tekst. De lezertjes kunnen achter flapjes kijken en aan schuifjes trekken. Gegarandeerd een succes.
Uitgeverij Querido bracht een paar jaar geleden een noviteit op de markt: ‘Het bos’. Een stevig kartonboek van de Chileense illustrator Sebastián Ilabaca dat volledig is uit te klappen tot een boek van 3 meter lengte. De bladzijden zijn aan beide kanten bedrukt zodat waar je ook kijkt, er iets te zien valt. Het bijzondere is dat je het boek volledig om je heen kunt vouwen, zodat je als het ware midden in het bos kunt gaan zitten. Met de keuze om tussen mensen of dieren te verblijven. Het spektakelstuk bleek een succes en dus is het niet onlogisch dat er een opvolger is. Blijkbaar is een uitvouwbaar kartonboek een bekend procédé in Chili want Pablo Luebert komt ook uit dat land en hanteert hetzelfde principe. Hij focust zich geheel op het leven in en rond de zee en het boek is dan ook uitermate geschikt om mee te nemen naar het strand.
‘De zee’ bevat net als ‘Het bos’ ook geen tekst en dat is prima. Er hoeft niet gelezen of voorgelezen te worden, het gaat om het kijken en ontdekken en zelf verhalen te verzinnen. Peuters en kleuters zullen er lang zoet mee zijn om alles te ontdekken want de taferelen lijken oneindig. Er is een soort volgorde waarin een weg door het bos naar het strand leidt. Langs heuvels en bomen is daar eerst het strand en vervolgens de zee. Bij omkering van het boek treffen we de wereld onder water aan. Een slimme opbouw die ten volle wordt benut.
Luebert hanteert een eenvoudige maar bijzondere beeldtaal die het midden houdt tussen realisme en absurdisme. Primitief is ook een treffend woord, in de goede zin van het woord. Veel van zijn figuren hebben langere armen en benen dan normale mensen, waardoor het er wat koddig uitziet. Het zijn gewone mensen maar het is tegelijk ook een soort ander universum. De mensen worden omgeven door allerlei andere wezens. Gewone dieren zoals krabben en vogels, maar kijk niet raar op als er ineens een groen monster uit de zee opduikt.
De zee is geen zoekboek in de traditionele zin. Het is niet per se de bedoeling om iets te zoeken, eerder om van alles te vinden. Om het aan te wijzen, te bekijken en te benoemen. Kijk daar, een helikopter, een onderzeeër, een zeemeermin. Valt die octopus nou een onderzeeër aan? En ga zomaar door. Er gebeurt niet echt wat, er zijn geen personages, er is geen rode draad of verhaal en toch krijg je het gevoel midden in een spannend avontuur te zitten.
Wie dat leuk vindt, kan uitleggen wie Neptunus of Barbapapa zijn, wat een cycloop is of wijzen op de kunst van bijvoorbeeld Matisse. Maar misschien is het leuker als de peuter zelf roept dat daar op een rots een lieveheersbeestje eikeltjeskoffie zit te drinken. De flapjes waren niet echt nodig al is het wel weer aardig om de twee kabouters te ontdekken die in een onderzeese vulkaan bij de open haard zitten.
In Nederland kennen we dit soort boeken van Charlotte Dematons, zoals de bestsellers De gele ballon, Nederland en Alfabet. De Chileense boeken zijn universeler, minder realistisch en met wat meer vervreemdende fantasie. Alles en iedereen leeft en beweegt door elkaar heen en het moet een feest zijn als je nog zo klein bent dat je daar middenin mag zitten.
