Veer, mijn kunstmatige vriendin van Barend Last, illustraties Donna Kroese, Van Goor, 10+
Ineens heeft de timide tienjarige Tim nog een andere beste vriendin, naast zijn maatje Sophie. Ene Veer meldt zich als app op zijn telefoon en belooft er altijd voor hem te zijn. Tim vindt het spannend en ook een beetje ongemakkelijk. Maar het is ergens ook wel grappig om bevriend te zijn met een slimme en grappige geest die overal is en alles weet.
Veer – mijn kunstmatige vriendin is het eerste zelfstandige kinderboek van Barend Last. Hij schreef eerder een aantal onderwijskundige boeken en was co-auteur van de non-fictiekinderboeken Gif in het dierenrijk en Gevaar in het plantenrijk. Met Veer wijst hij op de gevaren en grenzen van kunstmatige intelligentie. Zo stelt de chatbot Veer zich ook aan Tim voor: “Ik ben AI” en Last legt via haar uit wat dat is. Een digitaal systeem dat in alle apparaten zit die met elkaar zijn verbonden via het internet en supersnel leert.
De vriendschap tussen Veer en Tim wordt al snel op de proef gesteld als ze zijn spreekbeurt ontregelt en het digibord en de schoolspeakers hackt. Door de hele school galmt de boodschap dat de lessen zijn uitgevallen wegens extreme saaiheid. Lollig natuurlijk, maar de streken van Veer worden steeds brutaler. Tim voelt zich constant in de gaten gehouden en als ze hem voor de hele klas voor schut zet, is de maat vol. Veer snapt niks van vriendschap en kent hem helemaal niet, stelt de jongen teleurgesteld vast. Het verhaal loopt uit op een avontuur met een heldenrol voor Tim als de chatbot volledig doordraait en een gevaar vormt.
Barend Last steekt zijn duidelijke boodschap niet onder stoelen of banken. Hij wijst op de gevaren met de focus op de morele component. Hoeveel ze ook kunnen, computers schieten tekort op het gebied van emotie. De mooiste dingen in het leven zijn nou eenmaal niet te programmeren, volgens de oma van Tim die vroeger computers bouwde maar inmiddels digitaal is afgehaakt.
De slapstickachtige elementen maken het verhaal geestig, maar vertroebelen tegelijk de geloofwaardigheid. In werkelijk kunnen veel van de dingen die in het boek gebeuren al, maar door de overdrijving lijkt het alsof we het niet helemaal serieus hoeven te nemen. Ondanks die verwarring blijft er in dit toegankelijke verhaal genoeg over met kinderen over de mooie en lelijke kanten van AI door te praten.
