Wonder van Mark Janssen, Lemniscaat, 4+
Is realistische kunst saai? Mark Janssen laat in het groot formaat prentenboek Wonder twee kinderen reflecteren op die vraag door ze het experiment aan te laten gaan. Een jongen en meisje voeren een gesprek met ‘Grote Kunstenaar’ op basis van hyperrealistische portretten die van hen zijn gemaakt. Dat kunnen ze zelf beter, beweren ze, want waarom is het altijd hetzelfde? Waarom moet die neus altijd in het midden zitten, met twee ogen erboven en een mond eronder.
De Grote Kunstenaar daagt ze uit en dat levert een serie experimentele schilderijen op waarin de kinderen helemaal losgaan want wat is schilderen leuk als je niet aan regels hoeft te houden. ‘Mijn penseel danst’, roept de één. ‘En als van op zij ineens van voren wordt…dan krijg je dit’, zegt de ander. De kinderen ontdekken hoeveel er mogelijk is en dat je gezichten kunt maken die nauwelijks als zodanig herkenbaar zijn. Waarom niet heel veel ogen of meerdere monden? Het zijn portretten met verwijzingen naar verschillende kunstvormen zonder dat die benoemd of opgedrongen worden.
Wonder lijkt bedoeld als lofzang op artistieke vrijheid en vooral een stimulans tot enthousiasme en het verkennen van mogelijkheden. Ook als het een beetje uit de hand loopt, blijft Grote Kunstenaar de kinderen aanmoedigen. Het levert maffe en wonderlijke portretten op waarmee Jansen een andere kant van zichzelf laat zien. Een weg die hij was al ingeslagen met zijn bijzondere illustraties voor Atman van Bart Moeyaert. Hij had in Wonder best nog wat verder mogen gaan. De portretten zijn maf, maar ook een beetje wat je verwacht als je gezichten gaat vervormen.
De slotboodschap van Wonder, waaruit je kunt opmaken dat de kinderen al goed waren zoals ze waren afgebeeld, is een tikje obligaat en haalt een deel van het pleidooi om te experimenteren onderuit. Heeft de Grote Kunstenaar nou toch het laatste woord? Want natuurlijk waren ze al perfect, maar het gaat er in dit kunstboek juist om hoe heerlijk het is om buiten de lijntjes te kleuren en anders naar je zelf te leren kijken.
